نمونه سوال ادبیات 1
الف ) بیان معنی شعر و نثر : (6 نمره )
-- معنی و مفهوم هر یک از ابیات و عبارات زیر را بنویسید .
1- مدتی بود که پیرمرد افتاده بود .
2- سی غلام را بفرمود تا سلیح پوشند و تیغ برکشند .
3- از این همه رفت و آمد به تنگ آمده بود .
4- خلف نیاکان هنرور خود بود .
5- ستاره مان از اوّل مطابق نیامد .
6- خدایی اوراست در خورنده .
7- چو سهراب شیر اوژن او را بدید ز باد جوانی دلش بردمید
8- بیچارگی ورا چو دیدند در چاره گری زبان کشیدند
9- خانه ای کاو شود از دست اجانب آباد ز اشک ویران کنش آن خانه که بیت الحزن است
10- از خون رگ خویش است گر رنگ به رخ دارم مشاطه نمی خواهد زیبایی رخسارم
ب ) معنی لغت ( 2 نمره )
- هر یک از لغات مشخص شده زیر را معنی کنید .
1- چنان که هستی برنشین و نزدیک من آی . 2- از خوان تو بسی خورده ام .
3- جولیقی سربرهنه می گذشت . 4- تحصیل باید با فراغ بال و تأنّی انجام گیرد .
5- تا مردم بدانند که به شدّتی که از روزگار پیش آید ، نباید نالید. 6- معلّّّم که از مخمصه رسته بود .
7- در چنان بیغوله ای آشنایی غنیمتی بود . 8- نمی دهم به شما به غیر ناوک برّان
ج ) خود آزمایی (3 نمره )
1- « بند پوتین را محکم بستن » کنایه از چیست ؟
2- معادل امروزی « فرو بریم » ( بگذار تا فردا داری در میدان فروبریم ) و « قفا زدن » چیست ؟
3- مصراع « زمانه بیامد نبودش توان » یعنی چه ؟
4- مجنون در جوار کعبه از خدا چه خواست ؟
5- منظور از جمله « چون مروارید ، در دل صدف کج و کوله ای سال ها بسته ماند » چیست ؟
6- در قطعه ی « فردوسی » زایر نامدار کیست ؟
7- هلن کلر چه چیزهایی را برای خود نور خورشید و بهشت دانسته است ؟
8- مقصود از « لفظی که از لطافت آن جان کند حضور » چیست ؟
ت ) دانش های ادبی ( 3 نمره )
1- شکل هندسی زیر مربوط به کدام قالب شعری است ؟
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ● ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ●
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ◒ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ◒
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ⍚ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ⍚
2- ویژگی اصلی حماسه در چیست ؟
3- هنری ترین نوع ادبیّات مردمی چه نوع ادبیّاتی است ؟
4- در بیت زیر چه آرایه ای به کار رفته است ؟
ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری
5- ادبیّات نمایشی در غرب به چند دسته تقسیم می شود ؟ نام ببرید .
6- مقالات سیاسی - انتقادی علامه دهخدا در کدام روزنامه و با چه امضایی به چاپ می رسید ؟
7- در بیت « شر که این دید دشنه بازگشاد پیش آن خاک تشنه رفت چو باد » استعاره را مشخص نمایید .
ث) درک مطلب ( 4 نمره )
1- با توجه به ابیات زیر ، به سؤالات پاسخ دهید .
به مغرب سینه مالان قرص خورشید نهان می گشت پشت کوهساران
فرو می ریخت گردی زعفران رنگ به روی نیزه ها و نیزه داران
ز رخسارش فرو می ریخت اشکی بنای زندگی بر آب می دید
در آن سیماب گون امواج لرزان خیال تازه ای در خواب می دید
الف - در بیت اوّل کدام واژه دارای آرایه ی « جان بخشی ( تشخیص ) » است ؟
ب - منظور از «« گردی زعفران رنگ » در بیت دوم چیست ؟
ج - « بنای زندگی بر آب می دید » یعنی چه ؟
د - چرا در بیت چهارم ، امواج لرزان به سیماب تشبیه شده است ؟
هـ - این شعر در چه قالبی سروده شده است ؟
و - در جمله ی « در چشم او که چشم زمانه ی ما بود ، آرامشی بود » مفهوم عبارت مشخص شده را بنویسید .
م - منظور شاعر را از « متاع» در بیت « متاعی که من رایگان دادم از دست / تو گر می توانی مده رایگانی » بنویسید .
ن - در بیت « چولشکر گرد بر گردش گرفتند / چو کشتی ، باد پا در رود افکند » منظور از « بادپا » چیست ؟
ی ) شعر حفظی (2 نمره )
جاهای خالی را کامل کنید .
1- تو را من چشم در راهم ................. / که می گیرند در شاخ تلاجن ................. رنگ سیاهی
2- فراش خزان ........... بیفشاند نقّاش ............ چمن بیاراست
« موفق باشید »
گروه ی آموزشی ادبیّات فارسی منطقه ی اشترینان(الیاسی)